Otręby pszenne i inne źródła błonnika

Nie wszystkie produkty, które spożywamy, mogą być w przewodzie pokarmowym rozkładane na składniki przyswajalne i wykorzystywane przez organizm jako materiał energetyczny. Istnieją w przyrodzie związki o charakterze cukrowców, które nie mogą być strawione i wykorzystane przez człowieka.W tej grupie najważniejsza jest celuloza. Jest to cukier rozpowszechniony w świecie roślinnym — pełni rolę budulca. Błony komórek są zbudowane głównie z celulozy, nadającej im wytrzymałość na działanie mechaniczne. Charakteryzują się tym młode komórki, ale w tkankach starych roślin obok celulozy są również inne związki: hemicelulozy, pektyny itp. W języku potocznym wszystkie te związki określa się terminem — błonnik……


Do niedawna nie zwracano uwagi na zawartość w pożywieniu błonnika pokarmowego. Sądzono, że jest to substancja balastowa, niepotrzebna w produktach spożywczych. Dzisiaj nakazuje się zwracać uwagę na liczbę spożywanych kalorii oraz — obok składników pokarmowych: białka, węglowodanów, tłuszczu, witamin i soli mineral­nych — ilość błonnika pokarmowego.Błonnik to część materiału roślinnego oporna na działanie enzymów w przewodzie pokarmowym człowieka. Może on jednak ulegać częściowo trawieniu przez bakterie w końcowej części przewodu pokarmowego — jelicie grubym. Pod wpływem błonnika obserwuje się przyspieszenie ruchliwości jelita oraz zwiększa się objętość stolca. Dlatego błonnik zapobiega zaparciem.Udowodniono, że niedobór błonnika w pożywieniu jest powodem większości różnych dolegliwości i chorób przewodu pokarmowego. Aby mieć zdrowy przewód pokarmowy i bronić się przed chorobami, trzeba organizmowi dostarczać ok. 25—30 g błonnika dziennie.


Oto zawartość błonnika w 100 g produktów:











































































Produkt


 


Zawartość błonnika      w 100 g


 


Produkt


 


Zawartość błonnika w 100 g


 


otręby pszenne


 


 30—45 g


 


groszek zielony


 


1,2 g


 


mąka razowa


 


  2,1 g


 


buraki, kapusta i seler


 


1,09 g


 


płatki owsiane


 


 


1,9 g


 


Marchew


 


0,9 g


 


kasza gryczana


 


 


 


1,7 g


 


owoce świeże: porzeczki


 


 


 


kasza pęczak


 


 


 


1,4 g


 


Białe


 


6,0 g


 


mąka żytnia


 


 


 


1,4 g


 


Maliny


 


5,9 g


 


chleb graham


 


 


 


1,2 g


 


Porzeczki czerwone


 


4,2 g


 


chleb żytni razowy


 


  1,1 g


 


Agrest


 


2,7 g


 


mąka pszenna


 


  1,0 g


 


Borówki


 


2,1 g


 


brukselka


 


  1,9 g


 


owoce suszone: gruszki


 


5,8 g


 


pietruszka


 


  1,7 g


 


Jabłka


 


4,2 g


 


fasola szparagowa


 


  1,5 g


 


Śliwki


 


1,4 g


 


 


Dodajmy jeszcze, że kiełki pszenicy — bogate źródło witaminy E — zawierają 2,5 g błonnika w 100 g.


Celem łatwiejszego przeliczenia podam, że w ciągu dnia 10 g błonnika dostarczają: 100 g chleba graham, 50 g chleba razowego żytniego, 600 g warzyw, 200 g owoców, 25 g śliwek suszonych.


Obserwuje się w krajach o wysokim rozwoju gospodarczym, że mieszkańcy cierpią na zaparcia stolca. W krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej pasaż pokarmu u ich mieszkańców od jamy ustnej do odbytu trwa przeciętnie 72 godziny, a w krajach tzw. trzeciego świata połowę tego czasu. Średnia masa stolca u ludzi z zaparciami wynosi dziennie 80—120 g, a u tych, którzy spożywają pokarmy obfitujące w błonnik od 300 do 500 g. Błonnik zwiększa masę stolca dzięki wiązaniu wody, pobudzaniu wzrostu bakterii, które stanowią aż 30—40% suchej masy kału, oraz zdolności gazotwórczej. A teraz uwaga praktyczna: im dłuższy pasaż i im mniejsza masa stolca, tym więcej należy zastosować błonnika w diecie.Prawidłowo człowiek wydala stolec pod ciśnieniem 10 mm słupa rtęci. Brak lub niedobór błonnika w pożywieniu powoduje wzrost ciśnienia do 90 mm słupa rtęci, co w konsekwencji może prowadzić do powstawania uchyłków i polipów jelit. W Afryce operacja wyrostka robaczkowego jest ewenementem. Zapytajmy zaś chirurgów w jakimkolwiek szpitalu, ile takich operacji wykonują dziennie.Uważa się, że rak jelita grubego u człowieka jest ściśle związany z rozwojem ekonomicznym. Nowotwór ten względnie rzadko występuje w Azji, Afryce, krajach Ameryki Środkowej i Południowej, a także u wegetarian. Japońscy emigranci w USA często umierają na raka jelita grubego. W ich ojczyźnie choroba ta występuje rzadko. Z tego wyciągnięto słuszny wniosek, że czynniki środowiskowe, a w szczegól­ności sposób odżywiania, muszą mieć ważne znaczenie w powstawaniu tej choroby. O roli profilaktycznej błonnika przy raku jelita grubego w oparciu o wyniki badań eksperymentalnych świadczą następujące mechanizmy:


    rozcieńcza stężenie czynników rakotwórczych w stolcu przez zwiększenie jego objętości,


       zmniejsza powierzchnię kontaktu pomiędzy czynnikami rakotwór­czymi i błoną śluzową jelit poprzez skrócenie czasu pasażu stolca.


Pasaż twardego kału w małej ilości jest przyczyną — jak się sądzi — żylaków odbytu. Pęka błona śluzowa jelita grubego oraz wypadają na zewnątrz odbytu tzw. poduszeczki naczyniowe, co dzieje się na skutek zaburzeń zwieracza odbytu. Stąd ważna rola diety bogatobłonnikowej w leczeniu tego schorzenia.


Obserwuje się coraz większą liczbę zachorowań z powodu kamicy woreczka żółciowego. Badania epidemiologiczne wskazują, że kamienie żółciowe powstają częściej u ludzi spożywających mało błonnika, a dużo wysoko rafinowanych węglowodanów (cukier i jego przetwory). Profilaktyka kamicy żółciowej winna polegać na stosowaniu diety bogato resztkowej i niskocukrowej. Nie przeprowadzono badań nad wpływem błonnika na rozpuszczalność kamieni. Obserwowano nato­miast poprawę składu żółci w wyniku przyjmowania otrąb lub pektyn.


Spożywając otręby nie liczymy, że kamienie się rozpuszczą! Możemy natomiast spodziewać się, że ich liczba pęcherzyku żółciowym nie będzie wzrastać.W Polsce głównym źródłem błonnika jest zboże. Niedostatek pieczywa razowego w naszej diecie winniśmy uzupełniać spożywaniem otrąb.


Zewnętrzne warstwy ziarna pszenicy, czyli otręby, zawierają najcen­niejsze substancje potrzebne dla rozwoju zarodka, z którego ma powstać nowa roślina. W ich skład wchodzą: białko, tłuszcze, skrobia, błonnik, woda, sole mineralne (fosfor, magnez, potas, wapń, żelazo, mangan i miedź), witaminy z grupy B oraz PP i witamina E.


Dlaczego mamy spożywać otręby? Błonnik otrąb powoduje, że produkty przemiany materii są szybciej usuwane z naszego organizmu, co stwarza warunki utrudniające powstawanie nowotworów przewodu pokarmowego (zwłaszcza jelita grubego).


Otręby chronią przed hemoroidami. 100 g otrąb pszennych wiąże 450 g wody — w ten sposób pokarm zostaje „rozmiękczony” w żołądku i jelitach. Możemy uniknąć choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Błonnik zawarty w otrębach nie tylko chroni przed nowotworami oraz wieloma chorobami przewodu pokarmowego, ale także — usuwając nadmiar cholesterolu — ratuje od sklerozy i schorzeń serca. Broni nasz organizm przed kamieniami w pęcherzyku żółciowym, a nieraz i w nerkach, przed cukrzycą, nieżytami żołądka z zarzucaniem żółcią.


Otręby odchudzają. Wypełniają żołądek, a nie tuczą. Dają uczucie sytości, nie powodując odkładania się tłuszczu. Aby nie tyć, trzeba spożywać otręby przed jedzeniem. Otręby stosuje się przy leczeniu zaparć i biegunek.


Ile otrąb spożywać dziennie? Otręby nie mogą zaszkodzić. Trzeba wykorzystać wszystkie codzienne okazje do ich spożywania. Otrębami posypujemy chleb z masłem, dodajemy je do zup, do sałatek z pomidorów i ogórków, do słodkiego mleka, jogurtu i mleka kwaśnego. Ważne jest tylko, aby otręby spożywać codziennie. Nie traktować ich jako lekarstwo, ale jako normalną żywność.Otręby pszenne zastosowane w schorzeniach przewodu pokar­mowego przebiegających z zaburzeniami w oddawaniu stolca są skutecznym i całkowicie bezpiecznym lekarstwem.Należy rozszerzyć stosowanie otrąb pszennych u chorych z miaż­dżycą i cukrzycą. Nasze doświadczenia są zbyt skąpe, ale przekonują doniesienia w literaturze światowej.


Istnieją udokumentowane sygnały udziału diety bogatoresztkowej w skutecznej profilaktyce raka okrężnicy i sutka.


Czytelnikom, którzy przekonali się o zaletach otrąb pszennych i zechcą je stosować, przypomnę, że l łyżka stołowa mieści ok. 5 g produktu. Kurację otrębową należy zaczynać od małych dawek i zwiększać stopniowo o 5 g na tydzień. W ten sposób zmniejszymy chwilowe, ale nieprzyjemne sensacje związane z powstawaniem nad­miernych ilości gazów jelitowych.


 


 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>