Nowy przegląd badań potwierdza korzystny wpływ tłuszczów ryb na układ sercowo-naczyniowy.

Nowy przegląd badań z trzech ostatnich dziesięcioleci wykazał istnienie niezbitych dowodów naukowych na to, że tłuszcze ryb ? a dokładniej ? zawarte w nich wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT) omega-3 (polyunsaturated fatty acids, PUFAs) mają dobroczynny wpływ na zdrowie [1]. Dotyczy to zarówno ludzi zdrowych, jak również tych z chorobami serca ? w tym chorych po zawale serca oraz z niewydolnością serca, miażdżycą tętnic lub migotaniem przedsionków ? stwierdza Dr Carl J Lavie (Ochsner Medical Center, Nowy Orlean) w swojej pracy badawczej, opublikowanej online w Journal of the American College of Cardiology 3 sierpnia 2009 r.
Lavie powiedział heartwire: ?Przejrzeliśmy całe piśmiennictwo dotyczące istotnych klinicznie badań nad kwasami wielonienasyconymi omega-3. Znaleźliśmy niebywałą liczbę publikacji nie tylko potwierdzających korzyści wynikające ze spożywania tych składników jako suplementów diety, co wiadomo od lat, ale również przedstawiających dowody, że spożywanie tych kwasów zapobiega występowaniu i wspomaga leczenie wielu aspektów chorób sercowo-naczyniowych.
Dr Lavie zdaje sobie sprawę, że lekarze nie są wystarczająco zaznajomieni z badaniami potwierdzającymi skuteczność kwasów omega-3: ?Klinicyści znają dobrze wyniki wielu badań nad statynami, nawet nie zagłębiając się w szczegóły ? wiedzą o dowodach potwierdzających ich działanie. Dane kliniczne dotyczące WNKT nie są tak znane i tak liczne, mimo to należy je rozpowszechniać wśród lekarzy?.

Dane odnoszące się do WNKT może nie są tak efektowne i obszerne (jak dowody dotyczące chociażby statyn), jednak należałoby rozpowszechniać je wśród klinicystów.

Jak mówi Lavie, ?lekarze praktycy powinni zalecać wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 swoim pacjentom jako środek profilaktyczny. W przypadku niewydolności serca WNKT mogą zapobiegać śmierci i hospitalizacji, tak samo jak w grupie chorych po przebytym zawale?. Dr Lavie wraz z kolegami przytaczają zalecenia American Heart Association: pacjent z chorobą wieńcową (coronary heart disease, CHD) lub niewydolnością serca (heart failure, HF) powinien spożywać tygodniowo 4 lub 5 posiłków zawierających ryby lub przyjmować ekwiwalent kwasów omega-3 w postaci suplementów; ludzie zdrowi powinni zjadać 2 takie posiłki na tydzień lub spożywać ekwiwalent tychże kwasów.

Najwięcej dowodów dla EPA i DHA
We wspomnianym przeglądzie publikacji Lavie wraz ze współpracownikami stwierdza, że najwięcej doniesień na temat WNKT pojawia się w wynikach badań nad kwasem dekozaheksaenowym (docosahexaenoic acid, DHA) oraz eikozapentaenowym (eicosapentaenoic acid, EPA). Są to kwasy tłuszczowe o najdłuższych łańcuchach w grupach związków, które reprezentują.

Najistotniejsze doniesienia o korzystnym działaniu tych WNKT na układ sercowo-naczyniowy przynoszą wyniki czterech badań kontrolowanych, przeprowadzonych na populacji prawie 40 000 chorych, przyjmujących losowo EPA razem lub bez DHA w badaniach nad efektem w prewencji pierwotnej, po zawale serca (myocardial infarction, MI) i najczęściej z niewydolnością serca (HF).

Kwasy omega-3 to terapia, jaką lekarze powinni zalecać swoim pacjentom w celu profilaktyki.

Badacze przeanalizowali wyniki badań prowadzonych wśród pacjentów z różnego rodzaju chorobami sercowo-naczyniowymi. Dla chorych z CHD przytoczyli rezultaty trzech dużych badań randomizowanych ? Diet and Reinfarction Trial (DART), Gruppo Italiano per lo Studio della Sopravvivenza nell’ Infarto Miocardico (GISSI)-Prevenzione oraz Japan EPA Lipid Intervention Study (JELIS). Wykazały one, że spożywanie kwasów omega-3 zmniejszyło ryzyko sercowo-naczyniowe zarówno w prewencji pierwotnej, jak i wtórnej. Lavie wyjaśnił heartwire: ?Korzyści są różne w różnych badaniach, lecz wynoszą około 30%?. Efekty widoczne są w redukcji śmiertelności całkowitej, nagłych zgonów sercowych, śmiertelności z powodu CHD oraz zdarzeń sercowo-naczyniowych.
Niektóre badania nie wykazały tak korzystnych wyników, lecz stało się tak z przyczyn metodologicznych, stwierdza Lavie. Przytacza jednak badanie przeprowadzone ostatnio w grupie pacjentów po zawale serca, OMEGA, które sugeruje, że dodatkowe krótkoterminowe korzyści wynikające ze stosowania WNKT mogą nie pojawić się w grupie pacjentów niskiego ryzyka, którzy już otrzymują optymalną terapię lekową.
Jak zauważyli badacze, są dowody dotyczące skuteczności kwasów tłuszczowych omega 3 w miażdżycy tętnic oraz w wielu przypadkach arytmii, przy czym najbardziej istotny efekt daje się zauważyć w ?epidemicznym? obecnie migotaniu przedsionków (atrial fibrillation, AF). Mimo to potrzeba więcej prób klinicznych dla określenia roli różnych dawek kwasów omega-3 w profilaktyce prewencji pierwotnej, jak i wtórnej AF oraz dla wyjaśnienia, czy korzyści te wynikają z efektu antyarytmicznego, działania na układ autonomiczny lub może z zaobserwowanego działania przeciwzapalnego.

Szersze stosowanie nienasyconych kwasów tłuszczowych w profilaktyce i leczeniu niewydolności serca
Ostatnio uznano, że spożywanie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 ?przynosi również korzyści w profilaktyce i leczeniu niewydolności serca?, podaje Lavie i wsp. Jednakże w niedawnym badaniu GISSI-HF, które nie było wielkim, redukcja zdarzeń wyniosła tylko od 8% do 9%, przyznaje Lavie, ?Chorzy biorący udział w badaniu GISSI-HF byli leczeni intensywnie jak na swoje stadium HF, zatem otrzymywali dobrą terapię, a dodanie tylko jednej pigułki kwasu omega-3 na dzień zmniejszało ryzyko zgonu pomiędzy 8% a 9%. W przypadku niewydolności serca, która jest poważną chorobą, jest to całkiem niezły wynik?.
Niemniej Lavie i jego współpracownicy twierdzą, iż konieczne są dalsze badania. Mają one ustalić optymalną dawkę WNKT dla różnych stadiów niewydolności serca oraz dla określenia mechanizmów odpowiedzialnych za korzyści płynące ze stosowania omega-3. Tymczasem suplementy WNKT ?powinny zostać dołączone do krótkiej listy terapii o udowodnionej skuteczności, wydłużających życie w niewydolności serca?.

Suplementy kwasów tłuszczowych omega-3 powinny zostać dołączone do krótkiej listy terapii o udokumentowanym działaniu wydłużających życie w przypadku niewydolności serca.

Badacze analizowali również dane na temat zastosowania WNKT w zaburzeniach gospodarki lipidowej, zauważając iż FDA zaaprobowała jeden z preparatów do terapii bardzo wysokiego poziomu triglicerydów w surowicy. Także i w tym przypadku zauważają konieczność dalszych badań w kierunku ustalenia optymalnego połączenia DHA i EPA w różnych populacjach.
Na koniec stwierdzają, że w powyższym badaniu nie uwzględniono kwasu alfa-linolenowego (alpha-linolenic acid, ALA), prekursora EPA, który w dużych ilościach znajduje się w siemieniu lnianym, a w mniejszych także w innych roślinach. Jednakże obserwują, iż ?wszelkie dowody dla ALA są znacznie słabsze niż dla EPA bądź DHA?.

Rekomendacje w kwestii spożywania kwasów omega-3
Na podstawie zaleceń AHA, Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i WHO, Lavie i współpracownicy rekomendują, aby osoby zdrowe spożywały co najmniej 500 mg EPA/DHA na dobę ? odpowiada to około dwóm posiłkom na tydzień, zawierającym rybie tłuszcze ? zaś osobom, u których rozpoznano CHD lub HF zalecają przyjmowanie od 800 do 1000 mg EPA/DHA na dobę.
Zapytany przez heartwire Lavie odnośnie kwestii, czy należałoby zalecać spożywanie większej ilości ryb lub też alternatywnie polecać odpowiednie suplementy, odpowiedział: ?Jeżeli ktoś naprawdę spożywa łososia, tuńczyka, makrelę i sardynki, i to kilka razy w tygodniu, nie potrzebuje żadnych suplementów, ale przynajmniej w USA niewielu osobom udaje się spożywać takie ilości tłuszczów rybich, by miały one działanie lecznicze?. Innym dobrym argumentem dla przyjmowania suplementów omega-3 jest fakt, że ryby zazwyczaj zawierają wiele zanieczyszczeń, takich jak rtęć ? dodał.
Jeżeli ludzie próbują tak skomponować swoją dietę, by spożywać więcej tłustych ryb, mogą przyjmować suplementy tylko w te dni, kiedy nie zjedli ryby, albo co drugi dzień w celu uzyskania rekomendowanej racji dziennego spożycia WNKT, mówi Lavie.
Uprzedza jednak, że zalecenia, które są zbyt skomplikowane mogą skutkować niedostateczną podażą kwasów omega-3: ?Jestem skłonny stwierdzić, iż większość ludzi spożywa za mało WNKT. Nie ma ograniczeń co do spożycia dodatkowych ilości tłuszczów rybich, jedyną przeszkodą jest dostarczenie nadmiaru kalorii. Nie sądzę, by ktokolwiek obecnie uważał, że olej rybi może komukolwiek zaszkodzić?.

Piśmiennictwo
1. Lavie CJ, Milani RV, Mehra MR, et al. Omega-3 polyunsaturated fatty acids and cardiovascular disease. J Am Coll Cardiol 2009; 54: 585-594. Available at: http://content.onlinejacc.org

 

www.aterotromboza.org.pl

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>