Nowa metoda oceny ryzyka złamań osteoporotycznych.

O nowym standardzie oceny ryzyka złamań osteoporotycznych – FRAX, zaproponowanym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) rozmawiali naukowcy i lekarze na III Środkowo-Europejskim Kongresie Osteoporozy i Osteoartrozy, który odbywał się w Krakowie w dniach 24-26 września. Jak wyjaśnił dr hab. med. Edward Czerwiński, przewodniczący komitetu organizacyjnego kongresu, osteoporoza – choroba osłabiająca tkankę kostną i zwiększająca podatność do złamań – była dotychczas rozpoznawana na podstawie gęstości kości (BMD – bone mineral density), którą oceniano w badaniu densytometrycznym.

„Osoby, które miały niską masę kości były kwalifikowane jako chore na osteoporozę i wymagające leczenia. Później duże badania wykazały jednak, że 75 proc. złamań występuje u osób z prawidłową masą kostną” – powiedział dr Czerwiński z Zakładu Chorób Kości i Stawów Collegium Medium Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W związku z tym, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opracowała w ubiegłym roku nową metodę, określaną w skrócie FRAX. Polega ona na tym, że o podjęciu leczenia decyduje nie tylko pomiar gęstości kości, ale też 10-letnie ryzyko złamania. Oblicza się je na podstawie wskaźnika masy ciała (BMI), określanego na podstawie wagi ciała i wzrostu, albo gęstości kości (BMD) oraz tzw. klinicznych czynników ryzyka, jak uprzednio przebyte złamanie po 50. roku życia z powodu niewielkiego urazu, złamanie kości biodrowej u któregoś z rodziców, przewlekłe leczenie glikokortykosteroidami, aktualne palenie tytoniu, reumatoidalne zapalenie stawów, nadużywanie alkoholu.

Program do tych obliczeń dostępny jest on-line (na stronie.www.osteoporoza.pl jest link do wersji angielskiej, a niedługo ma powstać wersja polskojęzyczna). Dr Czerwiński opracował pierwszy na świecie „Ręczny Kalkulator FRAX”, który pozwala obliczyć ryzyko złamania zaledwie w ciągu minuty. Nie potrzeba do tego żadnych badań. Wystarczy znać masę ciała, wzrost i czynniki ryzyka danej osoby. Kalkulator został zaaprobowany przez Johna A. Kanisa, prezydenta Międzynarodowej Fundacji Osteoporozy (IOF) i twórcę metody FRAX.

„FRAX jest lepszą metodą niż pomiary BMD, bo w większym stopniu przewiduje ryzyko złamania. Choć na pewno nie jest to metoda ostateczna i będzie jeszcze udoskonalana” – podkreślił dr Czerwiński.

Jak przypomniał specjalista, osteoporoza (z j. greckiego osteon to kość, a poros – dziura, otwór) jest chorobą szkieletu, która charakteryzuje się obniżoną wytrzymałością kości i większym ryzykiem złamania.

Ryzyko zachorowania na osteoporozę wzrasta po 50. roku życia – w tej grupie wiekowej stwierdza się ją u 30 proc. kobiet i 8 proc. mężczyzn.

W Polsce na schorzenie cierpi ponad 2,8 mln osób. W krajach Europy, w USA i Japonii w sumie 75 mln.

Szacuje się, że w 2008 r. w naszym kraju doszło do ponad 2,6 mln złamań z powodu osteoporozy. Najczęściej łamią się kręgi, szyjka kości udowej, kości nadgarstka, kość promieniowa. Z obliczeń dr. Czerwińskiego wynika, że w roku 2035 liczba ta wyniesie 3,5 mln, będzie więc wyższa o niemal o 33 proc.

Złamania powodują znaczne pogorszenie komfortu życia – są przyczyną bólów kręgosłupa, zmian zwyrodnieniowych, obniżenia wzrostu, a także niepełnosprawności i utraty samodzielności. Mogą też przyspieszyć zgon chorej osoby. Najbardziej niebezpieczne są złamania szyjki kości udowej. Kończy się to śmiercią dla co czwartej pacjentki i co trzeciego pacjenta. Połowa osób, które przeżyją, staje się niepełnosprawna.

„Ze względu na starzenie się społeczeństw osteoporoza ma już teraz rozmiary epidemii, dlatego skuteczne rozpoznawanie ryzyka złamań i zapobieganie im jest tak ważne” – podkreślił dr Czerwiński.

Oprócz leków, odpowiedniej diety bogatej w wapń i witaminę D, bardzo ważną rolę w prewencji osteoporozy oraz złamań spełnia aktywność fizyczna. Mitem jest, że osoby chore na osteoporozę powinny jej unikać, ze względu na ryzyko złamań. Aby podkreślić rolę ćwiczeń w ramach kongresu w Krakowie promowano zajęcia z nordic walking oraz Tai Chi.

PAP – Nauka w Polsce, Joanna Morga

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>