Niestrawność- cz.2- ostatnia.

U wielu osób określony rodzaj pokarmu powoduje dolegliwości zwane niestrawnością. Zwykle pacjenci zdają sobie sprawę z tego, które pokarmy im szkodzą i w zasadzie najprościej byłoby unikać tychże pokarmów. Nie zawsze jednak ludzie kierują się rozsądkiem. Przypominam sobie przypadek sprzed wielu lat, gdy pacjent wezwał telefonicznie pogotowie do silnych bólów brzucha. Ponieważ tak się złożyło, że karetka pogotowia będąca na wyjeździe znajdowała się akurat niedaleko miejsca jego zamieszkania, to ? pomimo dużej odległości od stacji pogotowia ratunkowego ? lekarz zjawił się u pacjenta prawie natychmiast. Mężczyzna był szczerze zdumiony: Panowie już jesteście? A ja jeszcze nie zdążyłem zjeść tego bigosu… Wiedział, że po bigosie dostanie silnych dolegliwości bólowych, wiedział, ile czasu potrzeba, by dojechała karetka i miał ochotę zjeść pokarm, który lubił (niezależnie od dolegliwości, jakie on wywoływał), ale nie przewidział, że lekarz przybędzie tak szybko, w ciągu kilku minut. No, cóż…
Niektóre pokarmy mogą wywoływać dolegliwości ze względu na konsystencję. Osoby ze zwężeniem przełyku nie tolerują dobrze pokarmów stałych, natomiast bez problemów tolerują pokarmy płynne czy papkowate.
Inną przyczyną występowania dolegliwości dyspeptycznych jest charakter pokarmu, np. produkty kwaśne, ostre lub pikantne mogą podrażniać śluzówkę przewodu pokarmowego, zwłaszcza w jej stanie zapalnym.
U pacjentów z chorobami trzustki, wątroby i dróg żółciowych może występować nietolerancja pokarmów tłustych.
W przypadku, gdy u pacjenta występuje niedobór jakichś enzymów trawiących określone rodzaje pokarmów, po ich spożyciu dochodzi do objawów niestrawności. I tak, przykładowo: przy niedoborze laktazy trawiącej laktozę w mleku, po jego wypiciu występują bolesne kurcze brzucha, biegunka, wzdęcia, wiatry.
Niedobór innych enzymów może wywoływać podobne dolegliwości po spożyciu cukru ? sacharozy.
Rodzaj spożytych pokarmów może także wywoływać objawy dyspeptyczne w przypadku uczulenia na określone składniki pożywienia. Pokarmy najczęściej alergizujące to: krowie mleko (u niemowląt), jajka, czekolada, orzechy, owoce morza.
Połykanie powietrza czyli aerofagia jest przyczyną odbijań. Do połykania powietrza dochodzi zwykle w czasie spożywania napojów gazowanych, picia przez słomkę, ssania cukierków, żucia gumy, a także przy źle dopasowanych protezach zębowych.
Nagromadzone w żołądku powietrze daje uczucie pełności, wzdęcia, ucisku.
Połknięte powietrze, które nie wydostało się z żołądka na zewnątrz poprzez odbijanie, przechodzi do jelit, gdzie stanowi nawet około 50% gazów jelitowych.
Duża ilość gazów jelitowych (dochodzą gazy z fermentacji) jest przyczyną wzdęć, bolesności, ucisku. Podstawowe źródło gazów jelitowych ? to wspomniana fermentacja składników pokarmowych przez bakterie jelitowe. W stanie zdrowia bakterie te są zlokalizowane głównie w jelicie grubym.
Nadprodukcja gazów jelitowych jest związana z określonym rodzajem pokarmu. Najlepiej poznanym przykładem tego zjawiska jest fasola, która zawiera oligosacharydy nie ulegające trawieniu przez enzymy, ale rozkładane przez bakterie jelitowe. Innym przykładem może być fruktoza (naturalny składnik owoców, soków), czy sorbitol ? składnik owoców, używany jako ?słodzik? w gumach do żucia czy słodyczach (tzw. bezcukrowych). Słabo rozkładane przez enzymy, ulegają fermentacji bakteryjnej z wytworzeniem gazów.
Jednakże wzdęcia i nadmierne wiatry pojawiają się nie tylko przy nadmiernej ilości gazów w jelitach. Okazuje się, że osoby skarżące się na tego typu dolegliwości mają często prawidłową ilość gazów wewnątrz światła jelit (ilość taka nie wywołuje żadnych objawów u osób zdrowych). Przyczyną odczuwania dolegliwości może być więc nadwrażliwość lub zaburzenia motoryki jelit.
Niestrawność może być również spowodowana chorobami spoza układu pokarmowego. Choroby innych narządów mogą wpływać na zaburzenia ukrwienia poszczególnych części układu pokarmowego i gorsze ich funkcjonowanie. Ponadto leki przyjmowane w leczeniu tychże chorób mogą negatywnie oddziaływać na układ pokarmowy (przykład: wrzodotwórcze działanie aspiryny, tzw. niesterydowych leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych, przeciwzapalnych lub sterydów).
Aby jak najskuteczniej leczyć dyspepsję (niestrawność), należy jak najdokładniej ustalić przyczynę dolegliwości. W zależności od rozpoznania leczymy:
- chorobę wrzodową (leki zobojętniające, hamujące wydzielanie kwasów, ewentualnie leczenie zakażenia Helicobacter pylori),
- zapalenie trzustki (leki, dieta),
- kamicę dróg żółciowych (najczęściej leczenie operacyjne),
- choroby wątroby (dieta, leki),
- chorobę refleksową (leki przecirefluksowe).
W przypadku niemożności ustalenia dokładnej przyczyny występujących dolegliwości pozostaje leczenie objawowe z dietą lekkostrawną (unikanie pokarmów wzdymających, tłustych, ostrych, źle trawionych przez danego pacjenta). Pamiętajmy, że pokarm powinien być przyjmowany 4 ? 5 razy dziennie, w mniejszych ilościach, dobrze przeżuty, nie ?połykany na chybcika?. Jeśli dolegliwości nie ustępują przy stosowaniu prostych, domowych sposobów, powinniśmy zwrócić się do lekarza, najlepiej gastrologa.
dr n. med. Zbigniew Martyka
Źródło nr 4/2009
Autor : Dr n. med. Zbigniew Martyka publikuje swoje felietony na łamach Tygodnika Rodzin Katolickich ?Źródło?- www.zrodlo.krakow.pl . Kontakt z Autorem: Przychodnia Lekarska ?Triada? w Tarnowie, ul. Nowy Świat 40, rejestracja od 8.00 do 20.00, tel. 0-14, 622- 39- 22.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>