Niestrawność- cz.1.

Po pojęciem ?niestrawność? lub inaczej ?dyspepsja? ? rozumie się różne dolegliwości związane ze spożyciem posiłku a odczuwane jako dyskomfort w jamie brzusznej. Jest to bardzo ogólne stwierdzenie, więc ? aby pomóc pacjentowi ? należy dokładnie sprecyzować o jakie dolegliwości chodzi. Najczęściej występują one w postaci: bólu lub pobolewania w jamie brzusznej, braku apetytu, odbijania, uczucia pieczenia (zgaga), wzdęcia, przelewania, nadmiernego oddawania gazów, uczucia zbyt szybkiej sytości.
Po ustaleniu charakteru dolegliwości powinniśmy ustalić lokalizację , czas trwania, czas wystąpienia po spożyciu posiłku oraz rodzaj posiłku, który zaburzenia wyzwala.
Niestrawność może towarzyszyć nie tylko chorobom układu pokarmowego lecz także innym, których wpływ na układ pokarmowy jest w większym lub mniejszym stopniu zaznaczony.
Nie zawsze udaje się ustalić mechanizm powstawania dolegliwości i wówczas w leczeniu pozostaje postępowanie objawowe.
Jednym ze wspomnianych objawów dyspepsji jest ból. W przypadku bólu szczególnie ważne jest określenie jego lokalizacji oraz związku czasowego ze spożytym posiłkiem. Może on mieć charakter ucisku, gniecenia, może być tępy, ostry, rozlany lub zlokalizowany (czyli występujący w ściśle określonym miejscu).
Ból w nadbrzuszu może być pochodzenia wątrobowego, jelitowego, żołądkowego dwunastniczego lub trzustkowego. Może być także pochodzenia sercowego.
Ból w środkowym nadbrzuszu najczęściej jest wywołany chorobą żołądka. Występuje on zwykle tuż po spożyciu posiłku.
Zlokalizowany trochę niżej, jest bardziej typowy dla dwunastnicy. W tym przypadku czas jego występowania jest opóźniony w stosunku do spożycia posiłku, a
często pojawia się na czczo i spożycie posiłku go łagodzi.
Ból pojawiający się w prawym podżebrzu jest bardziej charakterystyczny dla wątroby (a dokładnie dla dróg żółciowych).
Ból trzustkowy lokalizuje się w lewej górnej części brzucha.
Ból spowodowany chorobą jelita cienkiego występuje w okolicy okołopępkowej.
Przyczyną bólu w podbrzuszu może być schorzenie narządów miednicy małej (dolegliwości ginekologiczne), zaś ból po stronie prawej podbrzusza może być wywołany zapaleniem wyrostka robaczkowego.
Oczywiście lokalizacja bólu nie zawsze jest wyraźnym wskaźnikiem miejsca choroby, gdyż ból często promieniuje. Pamiętam sprzed wielu lat przypadek pacjenta, który miał typowy silny ból w nadbrzuszu, sugerujący zdecydowanie pęknięty wrzód żołądka, a w czasie operacji okazało się, że był to … ostry stan zapalny wyrostka robaczkowego.
Pewną wskazówką w diagnozie może być również czas trwania bólu. Bóle okresowe są bardziej charakterystyczne dla stanów zapalnych błony śluzowej przewodu pokarmowego, nadżerek czy wrzodów. Bóle długotrwałe, stale utrzymujące się, mogą sugerować proces nowotworowy.
Zgaga to uczucie palenia, pieczenia w górnej części nadbrzusza i przełyku. Promieniuje w stronę szyi. Może być spowodowana nadwrażliwością błony śluzowej przełyku, stanem zapalnym, zaburzeniami motoryki, wstecznym zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku. Zwykle nasila się po określonych rodzajach pokarmów (tłuste, słodkie, kwaśne, napoje alkoholowe), po zbyt obfitych posiłkach, po ułożeniu w pozycji horyzontalnej.
Ustępuje po podaniu leków zobojętniających, hamujących wydzielanie kwasów w żołądku, i po lekach przeciwrefluksowych (tzn. hamujących cofanie się treści pokarmowej z żołądka do przełyku). Szybkie choć krótkotrwałe ustępowanie pieczenia po połknięciu środka zobojętniającego kwasy lub chłodnego płynu (najlepiej alkalicznego), pomaga odróżnić pieczenie spowodowane zgagą od pieczenia wywołanego chorobą niedokrwienną serca (bólem wieńcowym).
Tzw. dyspepsja niewrzodowa to dolegliwości typowe dla choroby wrzodowej bez obecności wrzodu. Występuje prawie dwa razy częściej niż choroba wrzodowa. W badaniach często nie stwierdza się żadnych nieprawidłowości strukturalnych. Najprawdopodobniej przyczyną są zaburzenia czynnościowe żołądka lub jelita cienkiego, np. zaburzenia opróżniania żołądka. Inną przyczyną może być obniżony próg wrażliwości bólowej (czyli nadwrażliwość).
W tym miejscu chciałbym wspomnieć o obecności w żołądku bakterii Helicobacter pylori, często odpowiedzialnej za uporczywie nawracającą i nie poddającą się leczeniu chorobę wrzodową. Ostatnie badania wykazały jednak, że nie należy jej zwalczać za wszelką cenę. Wiele jest jeszcze niejasności w patogenezie zakażenia Helicobacter pylori. Każdy rok przynosi dużą ilość nowych wiadomości na ten temat. Najnowsze doniesienia naukowców amerykańskich wykazują, że nie każde zakażenie niesie za sobą ujemne skutki. U niektórych osób obserwuje się wzrost zachorowań na raka okolicy wpustu żołądka właśnie po przeprowadzonej skutecznej terapii niszczącej ten drobnoustrój. Uczeni sugerują, że mogą istnieć odmiany bakterii, które nie tylko nie wywołują zmian zapalnych górnego odcinka przewodu pokarmowego, ale wręcz odgrywają rolę ochronną.
W następnym odcinku napiszę o innych objawach związanych z niestrawnością.
Źródło nr 3/2009

 

Autor : Dr n. med. Zbigniew Martyka publikuje swoje felietony na łamach Tygodnika Rodzin Katolickich ?Źródło?- www.zrodlo.krakow.pl . Kontakt z Autorem: Przychodnia Lekarska ?Triada? w Tarnowie, ul. Nowy Świat 40, rejestracja od 8.00 do 20.00, tel. 0-14, 622- 39- 22.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>