Naukowcy z AGH pomagają cierpiącym z powodu kamicy nerkowej!

Kryształy, które powstają w ciele człowieka, na przykład  kamienie nerkowe, można badać tymi samymi metodami, co skały występujące w ziemi. Takimi badaniami zajmuje się prof. Maciej Pawlikowski z Pracowni Biomineralogii Zakładu Mineralogii, Petrografii i Geochemii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Prowadzi je wspólnie z dr Adamem Kwintą, urologiem z krakowskiego Szpitalu Zakonu Bonifratrów……

Mineralogia pomaga lekarzom


Kryształy, które powstają w ciele człowieka, na przykład  kamienie nerkowe, można badać tymi samymi metodami, co skały występujące w ziemi. Takimi badaniami zajmuje się prof. Maciej Pawlikowski z Pracowni Biomineralogii Zakładu Mineralogii, Petrografii i Geochemii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Prowadzi je wspólnie z dr Adamem Kwintą, urologiem z krakowskiego Szpitalu Zakonu Bonifratrów.Jak się okazuje, mineralogia, czyli nauka badająca budowę i procesy powstawania minerałów, może służyć medycynie – lekarzom i ich pacjentom. „Wszystkie metody stosowane w badaniach substancji naturalnych lub syntetycznych pozwalają bowiem bardzo dokładnie  przyjrzeć się także kamieniom nerkowym” – podkreśla prof. Pawlikowski.Badania mineralogiczne prowadzone są wieloma metodami. Najczęściej polegają one na powiększaniu obrazu kryształów przez różnego rodzaju specjalistyczne mikroskopy oraz na badaniu struktury minerałów poprzez prześwietlanie ich promieniami rentgenowskimi lub innym światłem.


KAMIENIE ZDRADZAJĄ STAN ORGANIZMU


Na podstawie badań mineralogicznych można dokładnie określić skład mineralny i chemiczny kamieni, a następnie – zrekonstruować proces ich powstawania lub rozpuszczania. Dokładne ustalenie sposobu powstania kamieni nerkowych u danego pacjenta pomaga odkryć, jakie  zmiany w organizmie doprowadziły go do choroby. Na tej podstawie można zastosować skuteczne leczenie. „Przy pewnej wprawie daje się powiedzieć, co doprowadziło do kamicy. Wbrew pozorom, jest to zjawisko skomplikowane. Świadczy o tym znaczna złożoność  struktur kamieni nerkowych” – zaznacza Pawlikowski.


USUNĄĆ PRZYCZYNĘ CHOROBY.


Kamienie nerkowe dzielą się najogólniej na fosforany, szczawiany i moczany. Są także inne związki chemiczne, które mogą krystalizować w nerkach i tworzyć kamienie, ale występują one rzadziej.W obrębie wymienionych grup kamieni nerkowych występują bardzo różnorodne minerały i struktury krystaliczne. Część z nich jest krucha lub łatwa do rozpuszczenia, inne mogą przybierać postać bardzo drobnych i ostrych odłamków, kaleczących tkanki pacjenta. Wszystkie natomiast – powodują bolesne dolegliwości, zwłaszcza w sytuacji utrudnionego odpływu  moczu i związanego z tym wzrostu ciśnienia w nerce.Wieloletnie badania różnego rodzaju kamieni nerkowych prowadzone w
Pracowni Biomineralogii krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej dowodzą jednoznacznie, że mechaniczne usunięcie kamieni nie jest równoznaczne z całkowitym wyleczeniem, ponieważ nie likwiduje przyczyn ich powstawania. „Kamienie nerkowe są skutkiem różnego rodzaju zjawisk prowadzących do ich krystalizacji. Usunięcie skutku tych procesów, kamieni, nie
usuwa przyczyny, stąd często ma miejsce kamica nawrotowa, czyli ponowne tworzenie się kamieni w nerkach” – wyjaśnia Pawlikowski.


JAK MINERALOGIA POMAGA LEKARZOM


O samych kamieniach nerkowych, ich strukturach, teksturach i
składzie mineralnym, od dawna wiele wiadomo. Wysnuwanie jednak prawidłowych wniosków na temat zjawisk biochemicznych, panujących w organizmie chorego, nadal sprawia kłopot lekarzom. W tym może im pomóc nowoczesna mineralogia.”Bez względu na to, z którym z wymienionych minerałów mamy do czynienia wiadomo, że jego krystalizacją jest wynikiem przekroczenia tzw. iloczynu rozpuszczalności. To taka sytuacja, w której w moczu nie może być już więcej rozpuszczonego danego składnika i musi się on wytracić w formie osadu. To przekroczenie iloczynu rozpuszczalności, czyli przesycenie moczu oraz krystalizacja kamienia może być skutkiem kilku zjawisk” – wyjaśnia mineralog.Jedną z przyczyn powodujących krystalizację minerałów jest nadmiar
jakiegoś składnika w moczu.  Nerki funkcjonują normalnie, ale z
filtrowanej krwi  do moczu przenika nadmiar pierwiastków. W tej
sytuacji tworzenie się kamieni nerkowych jest wynikiem zjawisk
biochemicznych zachodzących w organizmie poza nerkami. „Zaburzenia pracy któregoś z organów powodują zmianę składu chemicznego moczu, a budowa i skład mineralny kamieni są odzwierciedleniem tych zaburzeń” – mówi  Pawlikowski. W ten sposób powstają np. kamienie, w których skład wchodzi wapń. Jeżeli gospodarka wapniem jest zaburzona (organizm nadmiernie go wydala), w moczu powstaje zbyt wysokie stężenie tego pierwiastka i dochodzi do wytrącenia się osadu.”Prawdopodobnie także pozanerkowe infekcje organizmu mogą skutkować tworzeniem się kamieni nerkowych. W tym wypadku
ustalenie genezy kamieni jest trudne. Zlikwidowanie infekcji
automatycznie likwiduje przyczynę (lub przyczyny) nadmiernej
mineralizacji krwi, a pośrednio także moczu. Jako skutek pozostaje kamień nerkowy. Taka kamica w zasadzie nie powinna mieć charakteru nawrotowego, o ile infekcja się nie powtórzy” – tłumaczy Pawlikowski. Przyczyną kamicy może być też nieprawidłowe funkcjonowanie nerek. Wtedy mocz filtrowany przez nerki jest normalny i nie posiada podwyższonych koncentracji pierwiastków, natomiast nerki funkcjonujące nieprawidłowo powodują nadmierne koncentrację moczu.
Te nieprawidłowości mogą być związane – jak się wydaje – między innymi. z nadmierną sorpcją zwrotną (odciąganiem nadmiaru wody z moczu) oraz infekcjami układu moczowego. Wiele kamieni powstaje także wskutek zbyt dużej koncentracji kwasu moczowego w organizmie. „Przyczyny nadmiaru kwasu moczowego we krwi są często trudne do jednoznacznego ustalenia. Gdy jednak taka sytuacja  wynika ze złego funkcjonowania nerek, skutki mogą być złożone – oprócz kamieni nerkowych mogą powstawać zjawiska sprzyjające rozwojowi dny moczanowej z odczynem stawowym i zaburzeń centrów układu nerwowego, w tym także mózgu” – informuje mineralog.”W skrajnych przypadkach zbytnia koncentracja kwasu moczowego we krwi prowadzi do krystalizacji szczawianów w stawach i tkance okołostawowej. U niektórych pacjentów występują silne bóle palucha (wielkiego palca stopy), historycznie określane jako napady podagry. Związane są one z wydzielaniem kryształków kwasu moczowego w maziówce stawu. Szczawiany mogą także koncentrować się w śliniankach, tworząc kamienie śliniankowe” – dodaje. W przypadku kamicy powstającej wówczas, gdy nadmierne koncentrowanie moczu jest skutkiem złego funkcjonowania nerek (np. w wyniku infekcji dróg moczowych), posiewy wykonane z moczu i dobór odpowiedniego leczenia mogą zlikwidować same przyczyny choroby.


W JAKI SPOSÓB KRYSTALIZUJĄ SIĘ KAMIENIE


Tworzenie się kamieni nerkowych, bez względu na to z  jakich
minerałów są zbudowane, polega na ich wzroście i tworzeniu się
kolejnych warstw. Cały proces zaczyna się zwykle od tego, że na  wewnętrznych ściankach nerek tworzy się pierwsza warstwa krystalizującej substancji mineralnej – w pierwszej kolejności krystalizacje odbywa się w kanalikach piramid nerkowych .”Można przypuszczać, że wiąże się to z przynajmniej częściową sorpcją wody z moczu przez ścianki tych partii nerek, co powoduje zagęszczenie moczu tuż przy ściankach i wytracanie się odpowiedniego minerału” – uważa Pawlikowski.” Kolejne warstwy mineralne,  krystalizując się ku środkowi światła miedniczki nerkowej powodują zmniejszanie się przekroju, przez
który przepływa mocz. Tym sposobem miedniczka zacementowuje się, co w skrajnych przypadkach może powodować zatrzymanie odpływu moczu z tej miedniczki, czyli jej zasklepienie kamieniem nerkowym.Tak powstaje kamień typu odlewowego, powtarzający dokładnie swoim
zewnętrznym  kształtem kształt miedniczki nerkowej” – dodaje.Takie kamienie, niezależnie od ich składu mineralnego są kruche, zwłaszcza te powstałe niedawno. Poszczególne ziarna mineralne i kryształki budujące je są ze sobą połączone bardzo słabo. Dlatego taki kamień stosunkowo łatwo rozbić, czyli „rozsypać” na poszczególne ziarna. Zdarza się nawet, że takie kamienie rozpadają się samoczynnie, niejednokrotnie bez świadomości pacjenta.


KIEDY PIASEK ZAMIENIA SIĘ W KAMIEŃ


Ziarna powstające po rozbiciu kamienia zwane są także piaskiem
nerkowym. Jest on stosunkowo łatwo wydalany z organizmu. Jeśli jednak przyczyny kamicy nie są zlikwidowane i mocz pozostaje
nadmiernie zmineralizowany, ziarna piasku nerkowego stają się
podstawą do krystalizacji następnego kamienia. „W zależności od miejsca zatrzymania się ziarna piasku nerkowego, nowy kamień rośnie w miedniczce nerkowej, moczowodzie lub
pęcherzu. Krystalizacja tego nowego kamienia przebiega inaczej niż w przypadku kamienia typu odlewowego. Na ziarnie piasku nerkowego zaczynają narastać kolejne warstwy mineralne, kamień powiększa się i w skrajnych przypadkach może blokować odpływ moczu w miejscu gdzie się tworzy” – wyjaśnia mineralog. Rozbicie tak powstałych kamieni, niezależnie od ich składu mineralnego, jest dużo trudniejsze niż kamieni typu odlewowego ze
względu na ich zwartą krystaliczną strukturę. Kamienie narosłe wokół piasku nerkowego powodują poważne dolegliwości, ponieważ ich zewnętrzna powierzchnia pokryta jest
najczęściej kryształami o ostrych krawędziach.


BADAJĄC KAMIENIE BADA SIĘ PACJENTA


„Poszczególne warstwy kamieni nerkowych zbudowane są najczęściej z różnych minerałów. Odzwierciedla to różne stany chemizmu moczu, a zatem różne stany chemizmu krwi. Pod mikroskopem polaryzacyjnym można zaobserwować, jak organizm stara się ustalić równowagę chemiczną krwi i moczu. Widać, że kamień albo rośnie i zatrzymuje się w procesie wzrostu, albo też  rośnie bez przerwy. Niekiedy widać na nim ślady rozpuszczania lub mechaniczne ubytki (odpadnięcie fragmentów kamienia). W tym samym kamieniu naprzemiennie pojawiają się strefy fosforanowe i szczawianowe lub inne” – wyjaśnia Pawlikowski. Badania kamieni nerkowych powinny zostać uznane za badania standardowe i rutynowe w przypadku rozpoznania u pacjenta kamicy nerkowej, uważa naukowiec. Przedstawiona powyżej złożoność problemu kamicy nerkowej wymaga stosowania skomplikowanych metod, którymi w obecnej chwili
dysponuje mineralogia i to tylko w niektórych ośrodkach. Ocena
metodami chemicznymi, prowadzona przez laborantów nie
posiadających podstawowej wiedzy z zakresu krystalizacji, procesów fizykochemicznych i in., nie może już dziś stanowić podstawy nowoczesnej profilaktyki kamicy moczowej.”Dbałość o naszą  prywatną oczyszczalnię ścieków, jaką są nerki, sprzyja dobremu stanowi naszego wewnętrznego środowiska
naturalnego” – podkreśla Pawlikowski.
PAP – Nauka w Polsce, Urszula Jabłońska 


Jacek Roik
tel.domowy:0-14,621-53-48
tel.do pracy:0-14,627-33-88
www.jroik.manpol.net
Moja rozmowa w TVP Kraków z okazji Plebiscytu”Lekarz Roku 2005″
http://ww6.tvp.pl/3593,20060115291053.strona
Moja książka p.t.”Choroby cywilizacyjne”
www.choroby-cywilizacyjne.zlotemysli.pl/profilaktyka.php
Wirtualne Targi Zdrowej Żywności i Produktów Naturalnych
www.jroik.manpol.net/wt

10 myśli nt. „Naukowcy z AGH pomagają cierpiącym z powodu kamicy nerkowej!

  1. „Urodziłem” kamień. Ostry. Wielkości grochu. Rodzę takie średnio co 5 lat. Gdzie mogę zbadać kamień w celu diadnostyczno – profilaktycznej. Będę bardzo wdzięczny za pomoc i odpowiedź.
    Proszę pisać: zhuln@interia.pl
    Pozdrawiam

  2. Witam urodziłem kamień ok 4mm.Mam pytanie gdzie mogę go wysłać na zbadanie ? Bardzo prosze o odpowiedź gdyż chciałbym stosować dietę ale muszę najpierw znać skład kamienia.Pozdrawiam

  3. Bardzo proszę o udzielenie mi informacji gdzie mogę zbadać kamień nerkowy,ponieważ jestem po operacji 3 miesiące i w badaniu wyszło mi że dalej mam drobne złogi.Chciałabym stosować jakąś dietę a nie wiem jaką. Bardzo dziękuję za pomoc

  4. Bardzo proszę o udzielenie mi informacji gdzie mogę zbadać kamień nerkowy.Piotr Sosnowiec

  5. Pingback: Kamienie nerkowe. List od Internautki. » Dr Jacek Roik

  6. Witam, gdzie w Krakowie można zbadać urodzony kamień ? Pójść po prostu do AGH, szukać kogoś konkretnego czy w szpitalu można też to załatwić ? będę wdzięczna za pomoc , mój mail pawlak.patrycja@yahoo.co.uk
    Pozdrawiam

  7. Dołączam się do pytań poprzedników średnio co 2-3 lata mam kamienie nerkowe kilka urodziłem a kilka było rozbijanych gdzie w Krakowie można zrobić analizę składu proszę o info ppluta7@wp.pl

  8. Witam,
    również chciałabym dowiedzieć się gdzie można wykonać analizę kamieni. I czy kamienie sprzed kilku lat również nadają się do oceny?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>