Mikrobiologia 100 lat po Robercie Kochu.

W sto lat po śmierci jednego z pionierów mikrobiologii zagrażają nam nowe, antybiotykooporne szczepy bakterii – mówili uczestnicy konferencji naukowej „Mikrobiologia 100 lat po Robercie Kochu”, zorganizowanej w Warszawie przez Polskie Towarzystwo Mikrobiologów. Spotkanie odbywało się w dniach 30-31 sierpnia. Głównym tematem dyskusji było zjawisko mutowania się bakterii i nabywania przez nie oporności na antybiotyki, co sprawia, że leczenie przestaje być skuteczne. Jak mówiła prof. Waleria Hryniewicz z Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, ten niekorzystny trend da się jeszcze zahamować – poprzez masowe szczepienia przeciw bakteriom o opornych na leczenie szczepach, a także ograniczenie stosowania antybiotyków w szpitalach i poza nimi. Specjalistka zauważyła, że pacjenci dopominają się o antybiotyki nawet w infekcjach wirusowych, gdzie przecież antybiotyk nie działa. Trzeba używać antybiotyków dostosowanych do rodzaju patogenu, do czego niezbędna jest dobra diagnostyka – podkreśliła.

Stosowane pochopnie antybiotyki mogą prowadzić do eliminacji naturalnej flory bakteryjnej, która w dużej mierze chroni nas przed kolonizacją i zagrożeniem ze strony patogennych drobnoustrojów. Co gorsza, ta naturalna flora, poprzez ciągłe poddawanie jej działaniu antybiotyków, staje się oporna i może przekazać tę cechę bakteriom powodującym ciężkie zakażenie. W rezultacie, gdy rzeczywiście trzeba sięgnąć po antybiotyki – bo mamy zakażenie bakteryjne wywołane przez pneumokoki, gronkowce czy paciorkowce – okazuje się, że bakterie te nie reagują na leki.

Ogromny postęp w dziedzinie mikrobiologii i chorób zakaźnych spowodował, że na jakiś czas zakażenia przestały być tak groźne, jak jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Stało się to przede wszystkim dzięki upowszechnieniu stosowania antybiotyków i wprowadzeniu szczepień ochronnych.

Wiele gatunków bakteryjnych wykazało jednak niezwykłą zdolność adaptacji, wytwarzając i pozyskując nowe mechanizmy oporności na tę grupę leków. W latach 90. XX w. choroby bakteryjne i wirusowe stały się znowu ogólnoświatowym problemem. Oporne szczepy szerzą się w błyskawicznym tempie. Do tego przybywa pacjentów o obniżonej odporności na zakażenia. Coraz częściej mówi się o „erze postantybiotykowej”.

Wśród patogenów pozaszpitalnych najgroźniejsze są pneumokoki, w grupie szpitalnych zaś głównie Klebsiella pneumoniae, a także gronkowiec złocisty i enterokoki.

Obserwowany wzrost oporności drobnoustrojów ma bezpośrednie konsekwencje – to komplikacje zdrowotne i wyższa śmiertelność pacjentów oraz rosnące koszty leczenia.

„Szpitale stały się wylęgarnią bakterii bardzo zjadliwych i opornych niemal na wszystko” – mówiła podczas spotkania w Warszawie dr Małgorzata Fleischer z Akademii Medycznej we Wrocławiu. „Im mniejsza dbałość o higienę, tym częściej trzeba stosować antybiotyki” – dodała.

Jak wykazały badania, mycie rąk po, a zwłaszcza przed badaniem pacjenta wciąż jest wśród lekarzy zbyt rzadkie, a skomplikowane, trudne do odkażenia urządzenia (choćby telefony komórkowe) są idealnym schronieniem dla bakterii.

***

Patron warszawskiej konferencji, Niemiec Robert Koch (1843-1910) był twórcą technik badań bakteriologicznych i walnie przyczynił się do rozwoju nauki o chorobach zakaźnych. Odkrył m.in. laseczkę wąglika, opisał gronkowce, odkrył prątki gruźlicy, a w 1883 r. (podczas wyprawy do Indii) przecinkowca cholery. Udoskonalił też techniki sterylizacji.

W 1890 r. Koch był przekonany, że znalazł lekarstwo na gruźlicę. Z przesączu hodowli prątków gruźlicy otrzymał tuberkulinę, która jednak nie okazała się lekiem przeciwgruźliczym, ale jest wykorzystywana w diagnozowaniu gruźlicy i badaniu związanych z tą chorobą zmian uczuleniowych (tzw. odczyny tuberkulinowe). Prątki ludzkie wywołujące gruźlicę zwane są jednak prątkami Kocha – Mycobacterium tuberculosis.

W 1905 roku naukowiec otrzymał Nagrodę Nobla za całokształt prac badawczych nad gruźlicą.

PAP – Nauka w Polsce

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>