Laureat TEAM na tropie nowych substancji leczących uzależnienia!

Opracowanie nowych substancji skutecznych w leczeniu uzależnień, problemów pamięciowych i kłopotów z układem krążenia to zadania, które czekają zespół badawczy pod kierunkiem dra hab. Krzysztofa Jóźwiaka z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Naukowiec jest jednym z laureatów Programu TEAM Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP). Na realizację projektu badawczego pt. „Nowoczesne metody opracowania nowych substancji leczniczych działających na wybrane receptory neuronalne” otrzymał ponad 2 mln 60 tys. złotych.

Receptory – czyli znajdujące się mózgu białka czuciowe – odpowiadają za odbieranie bodźców i komunikację między komórkami neuronów. Różne rodzaje receptorów są pobudzane przez rozmaite bodźce, po czym odpowiadają na nie rozmaitymi reakcjami. W medycynie wykorzystuje się leki pobudzające lub hamujące określonego typu receptory. W prowadzonych badaniach naukowcy skupią się na dwóch rodzajach receptorów. Jeden to receptor nikotynowy, a drugi to receptor beta 2-adrenergiczny.

Jak wyjaśnił PAP dr Jóźwiak, dysponując informacjami na temat struktury molekularnej danego receptora, mechanizmu jego działania i rodzajach cząsteczek leków, które na niego działają, naukowcy tak zmodyfikują nowe cząsteczki, aby były one bardziej aktywne, czyli miały większą skuteczność.

„Będziemy poszukiwali nowych substancji za pomocą tzw. metody racjonalnego poszukiwania leków. Do samego projektowania wykorzystujemy w dużym stopniu komputery i metody modelowania molekularnego. W dalszym etapie trzeba będzie syntezować substancje, które będą później testowane w badaniach biologicznych metodami in vitro” – powiedział lauerat.

Naukowiec wraz z utworzonym zespołem pracuje nad nową substancją, którą będzie można wykorzystać do leczenia uzależnień, zwłaszcza uzależnienia nikotynowego. Naukowcy wykorzystają związek z grupy substancji pochodnych dekstrometofranu. „Jest on częściowym antagonistą receptorów nikotynowych (czułych na działanie nikotyny – PAP). Na bazie tej cząsteczki poszukujemy substancji, która będzie działała zwłaszcza na jeden z podtypów tego receptora, który w największym stopniu odpowiada za uzależnienia – tłumaczył rozmówca PAP.

Opracowane przez naukowców substancje mają być również przydatne do leczenia różnych problemów pamięciowych. Badania będą dotyczyć tego samego receptora nikotynowego, ale innych jego podtypów, które biorą udział w zachodzących w mózgu procesach pamięciowych.

„W przypadku demencji czy rozwoju choroby Alzheimera w dużym stopniu neurony zawierające te receptory zanikają. Jest to jeden z najważniejszych powodów pojawiania się kłopotów ze zdolnościami poznawczymi i pamięcią u starszych osób” – tłumaczył dr Jóźwiak. „Naszym zadaniem jest również monitorowanie wpływu różnych substancji na te receptory i ewentualnie opracowanie nowych związków, które mogłyby pomóc osobom chorym” – dodał.

Naukowcy poszukają również sposobu na skuteczną walkę z wybranymi chorobami układu krążenia. W oparciu o fenoterol – jeden z leków używanych w leczeniu astmy – będą szukali nowej substancji, która silniej zadziałała na receptory beta 2-adrenergiczne. „Chorobą, która nas najbardziej interesuje jest zastoinowa niewydolność krążenia, która pojawią się u starszych osób i jest związana z nieprawidłowym działaniem mięśnia sercowego” – zapowiedział dr Jóźwiak.

Choć nagrodzony projekt rozpocznie się w maju i jest przewidziany na cztery lata, to opisywane badania trwają już od blisko 10 lat. „W niektórych przypadkach mamy dobre efekty, w niektórych dopiero na nie liczymy. Dzięki dofinansowaniu będzie można prowadzić kompleksowe badania w przyszłości, rozszerzyć ich zakres i poszerzyć możliwości naszego zespołu, wzbogacając go o odpowiednią aparaturę” – wyjaśnił badacz.

Zaznaczył przy tym, że opracowanie nowych leków to bardzo kosztowny i bardzo długi proces.

„Nawet jeśli my zrobimy wszystko co możemy, czyli opracujemy nową substancję, zbadamy ją i potwierdzimy jej skuteczność, wyniki naszych prac będą potem sprawdzane w laboratoriach największych koncernów farmaceutycznych. Tam się bada, czy te substancje nie są toksyczne, czy nie mają efektów ubocznych. Niestety na każdym z tych etapów substancja może nie zostać zaakceptowana. Wtedy najczęściej cały projekt trafia do kosza. Dlatego otrzymanie wymiernych efektów naszej pracy w postaci leków, to perspektywa około 10 lat” – podsumował dr Jóźwiak.

PAP – Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>