Grzyby są pomocne w walce z ołowiem w glebach.

Grzyby mogą być naszymi sprzymierzeńcami w walce z zanieczyszczeniami gleb ołowiem. Okazuje się, że potrafią wiązać ten metal i zamieniać go w trwałą, mineralną formę – piromorfit – czytamy w „Current Biology”.
Takie oddziaływanie między grzybami a groźnym dla organizmów żywych metalem może w przyrodzie zachodzić dość często – oczywiście pod warunkiem, że w jednej okolicy obecne będą oba te elementy. Okazuje się też, że wprowadzanie grzybów do jakiegoś środowiska mogą być strategią przydatną do oczyszczania gleb.
„Ołów uważa się za pierwiastek dość stabilny” – przypomina Geoffrey Gadd ze szkockiego University of Dundee. – A myśl, że grzyby i inne mikroorganizmy mogłyby go atakować i zmieniać jego formę, jest dość zaskakująca”.

Ołów i jego związki często stosuje się w przemyśle, m.in. w produkcji amunicji, kabli, baterii, czcionek drukarskich czy farb, a dawniej także rur wodociągowych. Niestety, tak powszechne jego używanie doprowadziło do skażeń na całej Ziemi. Tymczasem ołów jest trujący i łatwo kumuluje się w organizmach. Trwale wiąże się z białkami, enzymami, RNA czy DNA, przez co zaburza przemiany metaboliczne i procesy tworzenia krwi, prowadzi też do nadciśnienia, neuropatii i uszkodzeń mózgu.

Jeśli już dojdzie do skażenia ołowiem, ludzie najczęściej starają się z problemem walczyć. Ołów w glebach próbowano opanować m.in. za pomocą związków fosforu – pierwiastka, który wiąże ołów w trwałą formę, minerał zwany piromorfitem. Dotychczasowe próby ingerencji w przypadkach takich skażeń polegały na wykorzystaniu zjawisk chemicznych lub fizycznych. Teraz okazuje się, że z ołowiem można walczyć również biologicznie.

W „Current Biology” naukowcy opisują wyniki doświadczeń z kulkami śrutu, trzymanymi w laboratorium z mikroskopijnymi grzybami – albo bez nich. Przy obecności grzybów na ołowianym śrucie po miesiącu zaczął się pojawiać piromorfit, i z czasem wyraźnie go przybywało. Natomiast podobne minerały znalezione na kulkach śrutu izolowanych od grzybów były mniej trwałe, gdyż powstawały przy okazji procesów związanych ze zwykłą korozją.

Zdaniem Gadda, w procesach unieszkodliwiania ołowiu przez grzyby ważna jest zdolność tych organizmów do produkcji różnych substancji, m.in. kwasów organicznych, które reagują z obecnymi w środowisku związkami fosforu i powodują tworzenie piromorfitu.

Nie wszystkie gatunki grzybów mogą tak wpływać na ołów – zastrzegają badacze. Wydaje się jednak, że wiele z nich może takie procesy inicjować. Nie jest też do końca jasne, skąd w ogóle u grzybów takie właściwości. Być może pomagają im przetrwać w skażonych glebach – sugerują autorzy badania.

Nowe odkrycie to kolejny przykład na „niezwykłości, jakich mogą dokonać w środowisku grzyby i inne mikroskopijne organizmy” – podkreśla Gadd. – Nawet metale mogą się stać przedmiotem ich kolonizacji i ataku”.

PAP – Nauka w Polsce

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>