Duszność cz.II.

W celu usystematyzowania możemy podzielić przyczyny duszności na dwie główne grupy: płucne i poza płucne. Jest to podział niedoskonały, albowiem niektóre choroby nakładają się na siebie. Ogólnie rzecz biorąc, czynniki płucne to te, które warunkują prawidłową wymianę gazową w pęcherzykach płucnych. Ta z kolei zależy:
a) od prawidłowej wentylacji płuc,
b) od prawidłowego docierania krwi drogą drobnych naczyń krwionośnych do pęcherzyków płucnych (czyli prawidłowego ich ukrwienia),
c) od właściwych proporcji pomiędzy czynnością napływania krwi do ścian pęcherzyków płucnych a napełnianiem pęcherzyków płucnych powietrzem,
d) od prawidłowego przechodzenia powietrza przez ścianę pęcherzyków płucnych i naczyń krwionośnych.
Każdy z wymienionych powyżej czynników jest odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie procesu oddychania.
Prawidłowa wentylacja płuc to po prostu zdolność docierania powietrza przez oskrzela i poprzez drobne oskrzeliki do pęcherzyków płucnych. Przeszkodą może być zwężenie oskrzeli wywołane procesem chorobowym zapalnym, alergicznym, nowotworowym.
Zapalenie oskrzeli jest najczęściej spowodowane czynnikami infekcyjnymi (bakterie, wirusy, rzadziej zakażenia grzybicze czy pierwotniakowe), ale także czynnikami chemicznymi, toksycznymi, fizycznymi (pył, kurz, dym, gazy drażniące, niektóre leki).
Przyczyną duszności u chorych z zapaleniem oskrzeli jest obrzęk błony śluzowej oskrzela, nadmierne wydzielanie śluzu, nieprawidłowa jego konsystencja (zwiększona lepkość), utrudnione (zaburzone) jego odkrztuszanie, skurcz mięśni oskrzeli.
W przypadku alergii dochodzić może do kurczenia się mięśni oskrzeli lub alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych.
Proces nowotworowy wywołuje ucisk guza na miąższ płuc lub na ścianę oskrzeli. Nowotwór może też rozwijać się wewnątrz oskrzela prowadząc bezpośrednio do jego zwężenia. Nowotwory położone bardziej peryferyjnie rzadziej dają uczucie duszności niż nowotwory występujące centralnie, blisko tzw. wnęki płuca.
Gdy tlen zawarty w powietrzu dostanie się już do światła pęcherzyków płucnych, musi zostać odtransportowany drogą naczyń krwionośnych do całego organizmu. Musi najpierw bez przeszkód przedostać się przez ścianę pęcherzyka płucnego i przez ścianę drobniutkiego, włosowatego naczynia krwionośnego oplatającego pęcherzyk płucny, do hemoglobiny zawartej w krwinkach czerwonych.
Zrozumiałe jest więc, że aby spełnić ten warunek, krew musi w sposób niezaburzony dopływać do wszystkich pęcherzyków. Czy zawsze tak jest?
Istnieje cały szereg chorób i nieprawidłowości, utrudniający ten dopływ. Zamknięcie światła naczyń krwionośnych przez małą choćby skrzeplinę, bańkę powietrzną czy kropelki tłuszczu nazywane jest zatorem. Im większe naczynie ulega zatorowi, tym większy obszar płuca jest pozbawiony prawidłowego ukrwienia a tym samym nie dochodzi w tym rejonie do wymiany gazowej.
W skrajnych przypadkach może dojść do masywnego zatoru dużych naczyń płucnych i nagłego zgonu.
Nie wystarczy, by krew dopływała do wszystkich pęcherzyków płucnych. Jeśli ściany pęcherzyka są zajęte procesem chorobowym (pogrubiałe, zwłókniałe, obrzęknięte, nadmiernie rozciągnięte), to pomimo obecności dobrze ukrwionych naczyń włosowatych, przechodzenie tlenu do krwi będzie znacznie utrudnione.
Zrozumiałym staje się wspomniany w punkcie ?c? warunek prawidłowej proporcji pomiędzy napływaniem krwi do ścian pęcherzyków a ich napełnianiem powietrzem. Tak więc, jeśli powietrze dochodzi bez przeszkód do tych pęcherzyków, które są gorzej ukrwione z różnych powodów a z kolei do pęcherzyków dobrze ukrwionych napływ powietrza jest znacznie ograniczony ? to zarówno w jednym jak i w drugim przypadku proces dostarczania tlenu do organizmu będzie upośledzony.
Inną przyczyną utrudnienia oddychania, mogąca powodować duszność jest choroba opłucnej lub jam opłucnowych.
Co to za struktury? Powierzchnia płuc jest pokryta błoną nazywaną opłucną. Podobna błona ?wyściela? od wewnątrz klatkę piersiową. Pomiędzy tymi dwoma blaszkami opłucnej znajduje się jama opłucnowa. Wewnątrz niej panuje podciśnienie, ułatwiające prawidłowe rozprężanie się płuc w czasie oddechu.
Wszelkie procesy zapalne lub nowotworowe powodujące wysięk w jamach opłucnowych, mogą uciskać na tkankę płucną i dawać uczucie duszności, tym większe, im więcej płynu zgromadzi się w jamach opłucnowych. Jamy opłucnowe mogą też zarastać w następstwie przebytych procesów zapalnych lub w wyniku toczących się procesów nowotworowych.
W przypadku urazów klatki piersiowej może dojść do powstania odmy ? dostania się powietrza do jamy opłucnowej (w której, jak wspomniałem, w normalnych warunkach panuje podciśnienie). Wzrost ciśnienia w jamie opłucnowej daje w efekcie zapadnięcie się całego płuca lub jego części i tym samym prowadzi do jego wyłączenia z procesu oddychania.
Źródło nr 42/2008

Autor: Dr n. med. Zbigniew Martyka publikuje swoje felietony na łamach Tygodnika Rodzin Katolickich ?Źródło?- www.zrodlo.krakow.pl . Kontakt z Autorem: Przychodnia Lekarska ?Triada? w Tarnowie, ul. Nowy Świat 40, rejestracja od 8.00 do 20.00, tel. 0-14, 622- 39- 22.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>