Duszność cz. III.

W poprzednim odcinku były opisane płucne przyczyny duszności. W dzisiejszym chciałbym opowiedzieć o przyczynach poza płucnych. Jedną z nich są choroby śródpiersia (środkowej części klatki piersiowej, obejmującej okolicę serca, wnęk płucnych, głównych naczyń krwionośnych tętniczych i żylnych). W śródpiersiu mogą się rozwijać nowotwory, które uciskając na tchawicę lub główne oskrzela będą utrudniały przepływ powietrza i w efekcie będą przyczyną duszności.
W wyniku urazów może dojść do odmy śródpiersiowej ? dostania się powietrza do śródpiersia. Im będzie go więcej, tym większy będzie ucisk ciśnieniowy na narządy śródpiersia i tym większa w wyniku tego duszność.
Nieprawidłowości samej ściany klatki piersiowej mogą w znacznej mierze wpływać na oddychanie. Mogą one dotyczyć
- części kostnej klatki piersiowej (zniekształcenia kręgosłupa , zniekształcenia żeber, złamania żeber – ból przy oddychaniu),
- mięśni oddechowych (zaburzenia funkcjonowania mięśni międzyżebrowych ale także i przepony),
- włókien nerwowych unerwiających mięśnie oddechowe (różne schorzenia neurologiczne, zatrucia, nowotwory),
- nadmiaru tkanki tłuszczowej zlokalizowanej w obrębie klatki piersiowej.
Uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego także może wpływać upośledzająco na oddychanie. Uszkodzenie takie może wystąpić w wyniku procesów infekcyjnych, zaburzeń ukrwienia mózgu, nowotworów, urazów, pod wpływem niektórych leków.
Układ krążenia jest współodpowiedzialny za dostarczenia tlenu wszystkim tkankom w organizmie, więc zaburzenia jego funkcjonowania będą w sposób naturalny przyczyniały się do powstania deficytu tlenowego i odczuwania duszności.
Jeżeli sprawność serca jest mniejsza, to przepompowywana ilość krwi jest automatycznie także mniejsza. Z artykułów o chorobie wieńcowej przypominają sobie Państwo, że im większe zapotrzebowanie na tlen (np. wskutek wysiłku fizycznego), tym szybciej musi pracować serce, aby z krążącą krwią dostarczyć tlen z płuc do całego organizmu. Jeśli serce nie jest w stanie dostarczyć niezbędnej objętości krwi, to wówczas zaczyna brakować tlenu w tkankach organizmu. Pojawia się deficyt tlenowy.
Serce może być osłabione (niewydolne) w wyniku zmian miażdżycowych i choroby wieńcowej, w wyniku procesów zapalnych, zatruć, zaburzeń rytmu, zbierania się płynu w worku osierdziowym (i następowego ucisku na serce), no i oczywiście w wyniku wad serca.
Szybko narastająca niewydolność serca prowadzić może do tzw. obrzęku płuc. Krew, która powracając z naczyń płucnych powinna być sprawnie przepompowana przez lewą komorę serca do tzw. krążenia obwodowego, zaczyna zalegać w naczyniach płucnych. Wzrasta w nich w ten sposób ciśnienie, dochodzi do przesiąkania płynu do tkanki płucnej (obrzęk oskrzelików, ścian pęcherzyków płucnych) i wreszcie płyn zaczyna się pojawiać wewnątrz samych pęcherzyków płucnych (jest to podobny mechanizm, jaki możecie Państwo obserwować w obrzęku kończyn dolnych przy niewydolności krążenia). Zbierający się w drobnych drogach oddechowych płyn upośledza wentylację i prowadzi do narastającej duszności.
Do obrzęku płuc prowadzić może nie tylko niewydolność serca ale szereg innych przyczyn: udar mózgu, zatrucia, burzliwe reakcje alergiczne, zaburzenia wodno-elektrolitowe, białkowe, zakażenia bakteryjne , wstrząs septyczny, itd. Niezależnie od przyczyny obrzęku płuc ? zawsze prowadzi on do upośledzenia procesu oddychania i silnej duszności.
Innymi pozapłucnymi przyczynami duszności mogą być choroby układu krwiotwórczego.
Skoro hemoglobina zawarta w krwinkach czerwonych przenosi tlen pobrany z pęcherzyków płucnych i roznosi go po całym organizmie, to silna anemia (niedobór krwinek czerwonych i hemoglobiny) będzie prowadziła do zmniejszenia ilości tlenu, jaki może zostać przeniesiony przez krew. W efekcie będzie pojawiała się duszność, zwłaszcza przy podejmowanym wysiłku.
Jeśli krew będzie zawierać odpowiednią ilość krwinek czerwonych , ale hemoglobina w nich zawarta będzie nieprawidłowa (wskutek różnych czynników chorobowych czy zatruć, np. lekami), to takie krwinki również nie będą mogły transportować tlenu.
Możemy spotkać się z sytuacją, kiedy prawidłowa ilość tlenu zostanie dostarczona z krwią poprzez prawidłowo funkcjonujący układ krążenia, ale tkanki organizmu będą zużywać tlen nieprawidłowo, w tak dużej ilości, że pojawi się deficyt tlenowy i duszność. Takie sytuacje zdarzają się przykładowo w dużej nadczynności tarczycy, która oprócz wzmożonego ?spalania? tlenu w tkankach prowadzić może do uszkodzenia serca i dodatkowo nasila w ten sposób duszność.
Nie tylko zaburzenia hormonów tarczycy wpływać mogą na występowanie duszności. Także choroby innych gruczołów dokrewnych (choroby przysadki, nadnerczy) mogą dawać podobny efekt końcowy.
I wreszcie pozwolę sobie wymienić duszność, która nie jest wynikiem procesów chorobowych lecz jest uwarunkowana czynnikami zewnętrznymi. Jeśli we wdychanym powietrzu znajduje się zmniejszona ilość tlenu (np. wysoko w górach), to oczywiście mniejsza jego ilość dostaje się do pęcherzyków płucnych i do krwi a tym samym do tkanek organizmu. Na taki niedobór tlenu są szczególnie wrażliwe osoby, które same w sobie mają już choroby predysponujące do występowania duszności.
Na koniec pozostawiłem jedną z częstych przyczyn subiektywnie odczuwanej duszności: nerwicę. W sytuacjach stresowych pacjent odczuwa duszność, niekiedy silną. Zaczyna ?łapać? głębokie oddechy, dostarczając do płuc nadmierną ilość tlenu. Skutkiem tego mogą wystąpić zaburzenia prowadzące do napadów tężyczki (drętwienia rąk, skurcze mięśni, zwłaszcza twarzy). Po uspokojeniu wszystko wraca do normy.
Ponieważ, jak Państwo widzicie, przyczyn duszności może być bardzo dużo, zawsze w przypadku jej pojawiania się powinniśmy zwrócić się do lekarza, aby ustalić właściwą diagnozę i w razie konieczności podjąć stosowne leczenie.
Źródło 43/2008

Autor: Dr n. med. Zbigniew Martyka publikuje swoje felietony na łamach Tygodnika Rodzin Katolickich ?Źródło?- www.zrodlo.krakow.pl . Kontakt z Autorem: Przychodnia Lekarska ?Triada? w Tarnowie, ul. Nowy Świat 40, rejestracja od 8.00 do 20.00, tel. 0-14, 622- 39- 22.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>