Dieta śródziemnomorska w profilaktyce kardiologicznej !

Prof. dr hab. med. Wiktor B. Szostak i  prof. dr hab. med. Barbara Cybulska z Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie opublikowali na stronach fachowego czasopisma dla lekarzy artykuł na temat „Prewencja chorób sercowo- naczyniowych- postępy 2006”  Oto Ich stanowisko w sprawie diety śródziemnomorskiej …….

 

Dieta śródziemnomorska w profilaktyce kardiologicznej.
Wyrażaliśmy wielokrotnie opinię, że dla krajów europejskich najzdrowszym modelem żywienia jest dieta śródziemnomorska. Charakteryzuje się ona dużym spożyciem warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, orzechów, pełnoziarnistych produktów zbożowych, oleju z oliwek, względnie dużym spożyciem ryb, natomiast małym spożyciem tłuszczów nasyconych, mięsa, małym lub umiarkowanym spożyciem produktów mleczarskich (jogurt i sery) oraz umiarkowaną konsumpcją wina w czasie posiłków. Wyrażając cechy tej diety w składnikach odżywczych, należy podkreślić małe spożycie SFA, duże spożycie MUFA i PUFA, mały stosunek kwasów n-6 i n-3, duże spożycie naturalnych antyoksydantów (polifenoli i witamin) i błonnika. Diecie tej przypisuje się zmniejszanie ryzyka ChNS i nowotworów.[21]
Dieta śródziemnomorska wywiera efekt hipolipemiczny i łagodnie hipotensyjny. Nowsze dane wskazują, że w porównaniu z dietą ubogotłuszczową zwiększa ona rozmiary cząsteczek LDL i sprawia, iż są mniej podatne na modyfikację oksydacyjną. Ponadto duże spożycie MUFA poprawia zdolność tętniczek do rozkurczu i zmniejsza zdolność LDL do promowania adhezji i chemotaksji monocytów. Modyfikuje także korzystnie adhezję płytek krwi oraz procesy krzepnięcia i fibrynolizy.[22] Te obserwacje wymagają jeszcze potwierdzenia, ale dobrze tłumaczą znacznie mniejszą umieralność z powodu ChNS w krajach śródziemnomorskich. Dodać także należy, że przeciwmiażdżycowy efekt omawianej diety wiązany jest również z dużą zawartością naturalnych antyoksydantów w oleju oliwkowym "extra virgin", który nie podlega rafinacji.[21] Proces rafinacji, któremu się poddaje oleje oliwkowe niższej klasy, ma niszczyć ich właściwości antyoksydacyjne. Niektóre z wyżej omówionych cech diety śródziemnomorskiej zostały zbadane w Hiszpanii przez Estrucha i wsp.[23] 772 osoby obojga płci w wieku 55-80 lat, chore na cukrzycę typu 2 lub z co najmniej 3 czynnikami ryzyka ChNS przydzielono losowo do 3 grup. Grupa 1 (257 osób) otrzymała poradę żywieniową i zalecenie stosowania diety śródziemnomorskiej oraz zwiększenia spożycia oleju oliwkowego "extra virgin" do litra na tydzień; grupa 2 (258 osób) – poradę żywieniową oraz zalecenie stosowania diety śródziemnomorskiej i zwiększenia spożycia orzechów o 30 g/d; grupa 3 (257 osób) – zalecenie zmniejszenia spożycia wszelkiego rodzaju tłuszczów, zgodnie z rekomendacjami AHA. Badanie trwało 3 miesiące. Przeprowadzona po tym czasie ocena sposobu żywienia wykazała, że w grupie 1 pacjenci znacznie zwiększyli spożycie oleju "extra virgin" kosztem rafinowanego oleju oliwkowego, a w grupie 2 zwiększyli spożycie orzechów. W grupie 3 zmiany w żywieniu były znacznie mniejsze – w niewielkim stopniu zmniejszyło się spożycie tłuszczu ogółem i w minimalnym stopniu spożycie oleju oliwkowego, zwiększyło się natomiast spożycie ryb.
Po 3 miesiącach stosowania diet w grupach 1 i 2 w porównaniu z grupą 3 stwierdzono niższe ciśnienie krwi, poprawę profilu lipidowego osocza, zmniejszenie oporności na insulinę (indeks HOMA) oraz zmniejszone stężenie cząsteczek zapalnych (interleukina 6, ICAM-1, VCAM-1). Ponadto u stosujących dietę wzbogaconą olejem "extra virgin" zmniejszyło się stężenie białka C-reaktywnego. Badanie to potwierdza przeciwmiażdżycowe właściwości diety śródziemnomorskiej. Na podkreślenie zasługuje fakt, że była ona przeprowadzona w Hiszpanii, a więc w populacji żywiącej się tradycyjnie dietą śródziemnomorską. Interwencja polegała na wzmocnieniu cech tej diety poprzez zamianę oliwkowego oleju rafinowanego na "extra virgin" lub na wzbogaceniu diety większą ilością orzechów. Należy także zauważyć, że grupa kontrolna, mająca w założeniu zastosować ubogotłuszczową dietę AHA, niewiele zmieniła swój sposób żywienia. Uzyskane wyniki w grupach 1 i 2 są znaczące. Można przypuszczać, że przeprowadzenie analogicznych zmian w żywieniu w populacji Europy Północnej lub Środkowo-Wschodniej, gdzie tradycyjnie utrwalony jest miażdżycorodny sposób żywienia, przyniosłoby jeszcze więcej korzyści. Dobitnie na to wskazują wyniki przeprowadzonego kilka lat temu badania Lyon Diet Heart Study.[24] Jak wyżej wspomnieliśmy, jedną z ważnych cech diety śródziemnomorskiej jest duże spożycie polifenoli. Covas i wsp. w badaniu z randomizacją przeprowadzonym w układzie naprzemiennym obejmującym 200 zdrowych ochotników spożywających losowo przez 3 tygodnie oleje oliwkowe o 3 różnych zawartościach polifenoli – wykazali, że zwiększenie stężenia cholesterolu HDL (HDL-C) w surowicy, a zmniejszenie stosunku cholesterolu całkowitego do HDL-C było tym większe, im większe było stężenie polifenoli w oleju.[25] Stwierdzono również zmniejszenie stężenia markerów stresu oksydacyjnego w surowicy proporcjonalne do stężenia polifenoli w spożywanych olejach.
W 2006 roku opublikowano także 2 metaanalizy dotyczące wpływu spożycia warzyw i owoców na ryzyko ChNS i udaru mózgu. W metaanalizie Daucheta i wsp.[26] obejmującej 9 badań kohortowych, w których udział wzięło 91 379 mężczyzn i 129 701 kobiet obserwowanych przez 5-19 lat, stwierdzono zmniejszenie ryzyka ChNS o 4% wraz ze zwiększeniem spożycia warzyw i owoców o 1 porcję dziennie (RR: 0,96, 95% CI: 0,93-0,99) i o 7% ze wzrostem spożycia o 1 porcję samych owoców (RR: 0,93, 95% CI: 0,89-0,96). Analiza dotycząca zależności między spożyciem samych warzyw a ryzykiem ChNS wykazała ich znamienny wpływ, lecz wyniki badań były niejednorodne. Większy efekt zaobserwowano w przypadku ryzyka zgonu z przyczyn sercowo naczyniowych (RR: 0,74, 95% CI: 0,75-0,84) niż ryzyka zawału serca (RR: 0,95, 95% CI: 0,92-0,99). Metaanaliza He i wsp. objęła 8 badań, w których uczestniczyło 257 551 osób obserwowanych przez okres 3,9-20 lat.[27] Ryzyko względne udaru mózgu u osób spożywających 3-5 porcji warzyw i owoców dziennie wynosiło 0,89 (95% CI: 0,83-0,97), a u tych co spożywali więcej niż 5 porcji – 0,74 (95% CI: 0,69-0,79), w porównaniu ze spożywającymi <3 porcje. Warzywa i owoce w diecie zapobiegały zarówno udarowi niedokrwiennemu, jak i krwotocznemu.
W świetle powyższych badań warto podkreślić, że w krajach śródziemnomorskich spożywa się około 500 g warzyw i owoców dziennie, a w krajach Europy Północnej około połowy tej ilości (w Polsce spożycie w 1997 roku 300 g dziennie).[12]
Skróty:
AHA – American Heart Association,
ASA – kwas acetylosalicylowy,
BMI – wskaźnik masy ciała,
ChNS – choroba niedokrwienna serca, ChSN – choroba sercowo-naczyniowa,
EHN – European Heart Network,
HDL-C – cholesterol frakcji HDL,
LDL-C – cholesterol frakcji LDL,
MUFA – jednonienasycone kwasy tłuszczowe,
OZW – ostre zespoły wieńcowe,
PUFA – wielonienasycone kwasy tłuszczowe,

SFA – nasycone kwasy tłuszczowe

W całości artykuł zostal opublikowany na portalu „Medycyna Praktyczn

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>