Badania molekularne w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej gwarancją skutecznej oceny efektywności terapii.

Istotą badań molekularnych jest dokładna analiza materiału genetycznego – DNA. U chorych na przewlekłą białaczkę szpikową (PBSz), badania te pozwalają określić stopień zaawansowania choroby (ilość nieprawidłowego genu BCR-ABL, który jest odpowiedzialny za rozwój PBSz), a w późniejszym etapie efektywność terapii. Regularne wykonywanie badań molekularnych i dokładna kontrola wadliwego genu są konieczne by skuteczniej monitorować leczenie.
Przewlekła białaczka szpikowa jest chorobą nowotworową szpiku kostnego i krwi, w wyniku której dochodzi do nadmiernego namnażania się białych krwinek. Prawie u wszystkich pacjentów z PBSz stwierdza się występowanie nieprawidłowości chromosomalnej, tzw. chromosomu filadelfijskiego (Ph+), która skutkuje produkcją nieprawidłowego genu BCR-ABL, odpowiedzialnego za powstawanie białka bcr-abl, co powoduje wytwarzanie w szpiku kostnym wadliwych białych krwinek. Wykonywane regularnie badania molekularne pozwalają ustalić czy poziom BCR-ABL ulega zmniejszeniu. Poziom genu BCR-ABL we krwi pacjenta jest wyznacznikiem nasilenia choroby i odpowiedzi na leczenie, co z kolei jest czynnikiem prognostycznym .
Rola badań molekularnych w monitorowaniu PBSz
Według rekomendacji ekspertów z National Comprehensive Cancer Network oraz European LeukemiaNet testy molekularne powinny być wykonywane co 3 miesiące od momentu rozpoczęcia terapii inhibitorem kinazy tyrozynowej (TKI) ,3. Jednak badania pokazują, że często stan pacjentów nie jest monitorowany zgodnie z tymi zaleceniami4,5,6. Podstawowym badaniem wykonywanym przy diagnostyce oraz później w fazie monitorowania choroby jest test PCR, polegający na oznaczeniu obecności i ilości nieprawidłowego genu BCR-ABL w próbce krwi obwodowej pobranej od pacjenta, co pozwala na ostateczne ustalenie rozpoznania i monitorowanie skuteczności leczenia.
„Warto zaznaczyć, iż regularne monitorowanie molekularne wykonywane raz na 3 miesiące z użyciem testu PCR może pozwolić lekarzom na dokładne śledzenie zaawansowania choroby w czasie i pomóc w identyfikacji chorych z nieadekwatną odpowiedzią na leczenie, potencjalnie odnoszących korzyści z częstszych badań kontrolnych lub ewentualnej zmiany planu leczenia” – powiedział dr hab. med. Tomasz Sacha, Katedra i Klinika Hematologii Wydziału Lekarskiego UJ CM.

Lekarze prowadzący aktywne monitorowanie choroby i regularnie oceniający stan pacjenta mają możliwość wczesnego monitorowania skuteczności leczenia oraz dostrzeżenia sygnałów ostrzegawczych. Pozwala to na odpowiednio szybkie dostosowanie planu terapeutycznego7.

Znaczenie szybkiej i głębokiej odpowiedzi na leczenie TKI, czy jest możliwy dalszy postęp w terapii PBSz?
Dane kliniczne dotyczące przewlekłej białaczki szpikowej wskazują na istotny związek pomiędzy szybką odpowiedzią na leczenie inhibitorami kinazy tyrozynowej (TKI) a korzystnymi, odległymi wynikami terapii. Wczesna odpowiedź molekularna (redukcja ilości transkryptu BCR-ABL do poziomu ≤10%. w 3. miesiącu terapii) ma związek z uzyskaniem w przyszłości całkowitej odpowiedzi molekularnej u większego odsetka pacjentów, większym prawdopodobieństwem przeżycia wolnego od progresji oraz z wydłużeniem całkowitego czasu przeżycia1. U pacjentów z suboptymalną odpowiedzią na leczenie obowiązujące wytyczne praktyki klinicznej zalecają lekarzom rozważenie zmiany terapii TKI już po 3 miesiącach od rozpoczęcia leczenia pierwszego rzutu7.

„Badania molekularne pozwalają wykryć pierwsze oznaki oporności na leczenie, co pozwala na zmodyfikowanie postępowania klinicznego zanim u pacjenta dojdzie do utraty odpowiedzi hematologicznej lub cytogenetycznej. Badania te umożliwiają potwierdzenie uzyskania głębokich odpowiedzi na leczenie, co wiąże się z redukcją ryzyka progresji choroby do bardziej zaawansowanych stadiów w przyszłości” – powiedział dr hab. med. Tomasz Sacha, Katedra i Klinika Hematologii Wydziału Lekarskiego UJ CM.

Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej do terapii PBSz zrewolucjonizowało leczenie tej choroby i umożliwiło pacjentom wieloletnie przeżycia. W chwili obecnej zalecenia rekomendują stosowanie leczenia TKI przez całe życie pacjenta. Najnowsze osiągnięcia terapii i monitorowania PBSz pozwalają na zadanie pytania czy możliwy jest dalszy postęp. Osiągnięcie trwałej, głębokiej odpowiedzi molekularnej na poziomie MR4.5 (0,0032 proc. pierwotnej wartości BCR-ABL) jest warunkiem koniecznym udziału w większości badań klinicznych dotyczących remisji wolnej od terapii. Badania te mają na celu ustalenie czy możliwe będzie bezpieczne zakończenie farmakoterapii w przypadku przynajmniej niektórych pacjentów z PBSz Ph+.

Więcej informacji udziela:
Aneta Poznańska, Kierownik ds. Relacji Zewnętrznych Novartis Oncology Poland
aneta.poznanska@novartis.com, tel. 663 874 857
Katarzyna Wlaś, katarzyna.wlas@expertpr.pl, tel. 607 401 516
Elżbieta Brzozowska, elzbieta.brzozowska@expertpr.pl, tel. 668 447 131

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>